maandag 25 december 2017

Wat vieren we eigenlijk écht met Kerstmis? / Ella Ster / 24 december 2017


Kerstmis wordt door velen gezien als een Christelijk feest, maar de herkomst gaat veel verder terug en heeft van oorsprong niks met Christendom te maken. De meeste feestdagen vallen samen met hemelse cycli. Deze cycli werden door onze voorouders al duizenden jaren gevierd, lang voordat Christus geboren was. Het kerstverhaal is in wezen gebaseerd op de winterzonnewende (zonnestilstand) en de ‘geboorte’ van het licht.

De zon komt elke dag op een iets ander punt aan de horizon op. Als je de zonsopkomst aan de horizon zou weergeven in een grafiek komt de zon tijdens de zomerzonnewende (de langste dag van het jaar) aan het uiterste linkerpunt aan de horizon op. De zon zal nooit voorbij dit punt opkomen. Vervolgens komt de zon vanaf 21 juni (zomerwende) elke dag op een ander punt op, steeds een stukje verder naar rechts ten opzichte van het uiterste linkerpunt tijdens de zomerwende. Totdat het einde van deze cyclus is bereikt en de zon aan het uiterste rechterpunt van de horizon opkomt. Dit is de winterwende op 21 december.



21 december is op het noordelijk halfrond de kortste dag van het jaar. De zon staat het laagste aan de hemel en geeft die dag het minste licht. De zon komt in de dagen vanaf de 21e zelfs niet eens helemaal boven de horizon uit (afhankelijk waar op het noordelijk halfrond men zich op dat moment bevindt). Door de koude en donkere dagen en het afsterven van de gewassen symboliseert deze periode van het jaar het proces van de dood. Terwijl de zon in de voorgaande dagen steeds op een ander punt opkomt, lijkt de zon na de 21e ‘stil’ te staan, waarbij de positie van zonsopkomst onveranderd lijkt.

De winterwende wordt in het Engels Winter Solstice genoemd, afgeleid van het Latijnse solstitium wat zonnestilstand betekent. In de poolcirkel is de zon op 21 december niet eens zichtbaar, wat resulteert in 24 uur duister. De zo(o)n lijkt gestorven te zijn. Tijdens de nacht staat op die datum de constellatie van het zuidelijke kruis zichtbaar aan de hemel. De zo(o)n ‘sterft’ dus op de 21e aan het kruis.

De ‘statische’ positie van de zonsopkomst duurt 3 dagen: 22, 23 en 24 december. Op 25 december komt de zon weer boven de horizon uit en begint weer links van het uiterste rechterpunt op te komen. De zo(o)n stijgt op de 25e naar de hemel. De dagen worden weer langer en lichter. Het licht, de zo(on), lijkt opnieuw geboren te zijn. Tijdens de winterwende staat de ster Sirius uit het oosten hoog aan de hemel, in één lijn met de 3 koningen, sterren van de riem van Orion. De zo(o)n wordt dus bezocht door de 3 wijzen uit het oosten. Het verhaal rond Kerst en Pasen vertoont opvallend veel gelijkenissen met de winterwende (zonnestilstand) en de ‘geboorte’ van de zon, ofwel het licht.